Panteon wedyjski
Z Sferopedia
Zwany rzadziej panteonem hinduskim, panteon wedyjski to grupa osobliwych bóstw dążących do indywidualnych celów, których nikt nie poznał od eonów. Kontrolują tak wiele sfer i dziedzin, że ich intencje są niezrozumiałe. Sieć ich wpływów praworządna, choć pokręcona, sprawiła, że nawet członkowie Stowarzyszenia Porządku porzucili wszelkie próby sklasyfikowania tych bóstw.
Panteon ma w sobie jednak najważniejszy klejnot. Wśród różnorodbności potęg, kryje się moc, która ogarnia wszystko co jest. Marzyciel panteonu, od którego rozchodzą się wszystkie sny. Jest nim Brahman. Brahman jest ucieleśnieniem wszystkiego. Wyznawcy panteonu zadają wewnątrz sami sobie pytania. Chcąc w ten sposób poznać sens i tajemnice samych siebie oraz własnego miejsca w wieloświecie.
Jeśli jakiekolwiek bóstwo utraci oczekującego na rzecz innego w wyniku cyklu reinkarnacji na rzecz innego bóstwa, nie jest to prawdziwa strata. Tego nie potrafią zrozumieć bogowie z innych planów.
Kult Brahmana jest henoteistyczny, choć ten bóg nie ma żadnych bezpośrednich kapłanów. Czczeni są pozostali bogowie panteonu, którzy są uważani za inne inkarnacje, wcielenia i aspekty samego Brahmana. W konsekwencji czczenie tych bogów przybliża wierzącego do samego Brahmana i pożądanego końca ścieżki wiary, doskonałej nirwany.
Spis treści |
[edytuj] Bogowie wedyjscy
Na czele panteonu stoi Brahman, zaś reszta bóstw jest uważana za jego najprzeróżniejsze aspekty. Razem z nim trójkę najpotężniejszych bogów panteonu tworzy bóg zniszczenia Śiwa oraz bóg światłości Wisznu dopełniając wizerunek samego wszechstronnego Brahmana.
Inna trójka bóstw włada i wypełnia cykl dobowy. Ratri jest boginią nocy, Sawitar dnia, a Uszas poranka. Bóstwa te łączy stałe przymierze, któremu nie przeszkadza w żadnym stopniu charakter żadnego z bóstw. Uważa się, że ta trójka stworzyła godziny życia.
W panteonie są również bliźnięta praworządnych bogów, Mitra będący kolejnym słonecznym bóstwem oraz Waruna strzegący dharm i kosmicznego porządku. Mitra uosabia dobrą i pożyteczną moc słońca, która daje światło i ciepło oraz pobudza do życia roślinność. Waruna zaś jest wszechobecnym okiem, które dostrzega absolutną prawdę, poprzez wgląd w ludzkie serca. Oba bóstwa łączy to, że przybierają postać słońca w przypadku Mitry oraz nieba w przypadku Waruny, by stamtąd móc swoją mocą i wzrokiem dotrzeć do każdego zakątka ziemi. Odzwierciedlają stałość i niewzruszoność praw i zasad rządzących wszechświatem.
Inną grupą wewnątrz panteonu jest tak zwana Trójka Bogów Chaosu, jakim mianem ozwano Agni, Indrę i Waju, które wszystkie razem zamieszkują krainę Swarga na Limbo. Agni jest chaotyczną siłą ognia, który tworzy jak i niszczy. Indra uosabia szaleństwo wojny i sztukę jej prowadzenia, zaś Waju to siła wiatru zaróno lekkiego, przyjemnego i życiodajnego jak i brutalnego i niszczycielskiego.
Ze sferą śmierci kojarzą się wśród hinduskich bogów Czarna Matka Kali czczona przez kulty o makabrycznych rytuałach, Władca Zwierząt Rudra oraz Sędzia Zmarłych Jama. Kali jest żoną Śiwy uosabia energie tworzącą jak i niszczącą, mającą moc do ożywiania natury martwej, stąd często jest postrzegana jako definitywnie przesiąknięta nikczemnością bogini. Rudra jest panem chorób, które rozsiewa dotykiem, bądź zatrutymi strzałami. Tak samo jak nadaje choroby, tak potrafi je usuwać. Czyni on to jednak rzadko i jest wypaczonym bogiem. Jama ząś to surowy i bezwzględny sędzia każdego zmarłego.
Pozostałe bóstwa wypełniają istotne aspekty hinduskiego życia, bytu i dążenia do nirwany, zjednoczenia z Brahmanem. Soma jest bogiem uosabiającym somę, halucynogenną roślinę. Surja choć jest bóstwem słonecznym, to panuje nad zmianami jakimi są zmierzch i poranek. Nadaje i włada snem oraz przebudza, leczy i przynosi szczęście. Brihaspati patronuje mądrości oraz wierze. Puszan czuwa zaś nad zagubionymi, przewodzi i pokazuje słuszną drogę. Twaszar jest patronem rzemieślników oraz inwencji i twórczości. Lakszmi jest żoną samego Wisznu, złotoskóra i otoczona przez lotos bogini pomyślności.
Konflikty wewnątrz panteonu istnieją, lecz nie są one otwartą wrogością. Są czymś w rodzaju rywalizacji trudno pojętej dla śmiertelników, jak i sama natura współistnienia wszystkich bóstw hinduskich. Ratri swoim płaszczem nocy rywalizuje ze słoneczną mocą Surji, zaś Twaszar próbował nigdyś podstępem obalić Indrę z jego pozycji.
| Imię | Tytuł | Symbol | Boska kraina | Charakter | Dziedzina | Domeny | Ulubiona broń |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agni | Syn Płomienia | płomienie | Limbo/Swarga | chaotyczny dobry | ogień i wiadomości | Ogień, wiedza | topór płomieni (topór wojenny) |
| Brahman | Stwórca | głowa o czterech twarzach | nieznana | neutralny | wszystko | każda | każda |
| Bryhaspati | Nauczyciel Bogów | gęsie pióro i zwój | Celestia/Lunia/Nektar Życia | praworządny dobry | mądrość i wyznawanie | Dobro, prawo, wiedza | Danda (drąg) |
| Indra | Pierwszy Władca | biały słoń | Limbo/Swarga | chaotyczny zły | wojna i burza | Burza, wojna | płonący miecz (długi miecz), tęczowy łuk błyskawic (łuk krótki lub długi) |
| Jama | Pierwszy ze Zmarłych, Sędzia Zmarłych | czerwone berło | Mechanus/Jamasadena | praworządny neutralny | sądzenie zmarłych | Prawo, śmierć | Berło (buzdygan (lekki lub ciężki)), lasso (sieć), sztylet |
| Kali | Czarna Matka, Matka Czarnej Ziemi | czaszka | Otchłań/643 warstwa/Jaskinie Czaszki | chaotyczny zły | życie, śmierć, tworzenie, niszczenie | Chaos, leczenie, tworzenie, zło, zniszczenie | szpony (tygrysie pazury), miecz (długi miecz) |
| Karttikeja | Generał Niebiańskiej Armii | paw | Ysgard/Ysgard/Szczęścia Wojny | chaotyczny dobry | śmierć, wojna, wojownicy | chaos, dobro, śmierć, wojna | dziesięć mieczy (długi miecz) |
| Lakszmi | Dostatek | lotos | Celestia/Merkuria/Niebiański Lotos | chaotyczny dobry | szczęście i dobrobyt | chaos, dobro, szczęście | spojrzenie jednego oka (atak bez broni) |
| Mitra | Światło Błogosławieństw | roślina w słońcu | Celestia/Merkuria/Złoty Ogień | praworządny dobry | przyjaźń, kontrakty, ciepło, światło, wzrost | dobro, handel, prawo, roślina, słońce, urok | miecz światła (miecz długi) |
| Puszan | Żywiciel, Karmiący | złota lanca | Ziemie Bestii/Bruks/Reastweal | neutralny dobry | relacje, podróżnicy | dobro, podróże, urok | złota lanca (długa włócznia) |
| Ratri | Królowa Nocy | kobieca sylwetka | Szare Pustkowia/Niflheim/Mrok Nocy | chaotyczny neutralny | noc, ciemność | chaos, ciemność | sitar (miecz krótki) |
| Rudra | Chory, Władca Zwierząt | czarny łuk | Mechanus/Skupisko Energii | neutralny zły | burze, choroby | burza, cierpienie, zło, zniszczenie | czarny łuk chorób (łuk krótki lub długi) |
| Sawitri | Pobudzacz, Słońce | pełne słońce | Elizjum/Amoria/Domena Wiecznego Słońca | neutralny dobry | życie, światło | dobro, leczenie, słońce | miecz długi |
| Soma | Eliksir Życia | księżyc | Ysgard/Ysgard/Bramy Księżyca | chaotyczny dobry | księżyc, rośliny, przepowiednia | chaos, dobro, księżyc, roślina, wiedza | boska czarka (sztylet) |
| Śiwa | Odkupiciel, Niszczyciel | głowa kobry | Plan Negatywnej Energii/Wir | neutralny zły | ostatecznie zniszczenie | zło, zniszczenie | Triszula (trójząb) |
| Surja | Słońce | półsłońce | Celestia/Merkuria/Złoty Ogień | praworządny dobry | poranek, zmierzch | dobro, prawo, słońce | snop światła (miecz długi) |
| Twaszar | Cieśla | śmigło wiatraczka na jadeitowej lasce | Zewnętrze/Pracownia Twasztri | chaotyczny dobry | inwencja, tworzenie | chaos, dobro, tworzenie | trójkątny sztylet (sztylet) |
| Uszas | Jutrzenka | wschodzące słońce | Elizjum/Eronia/Chwała Poranka | praworządny dobry | poraneka, światło i czujność | dobro, prawo, słońce | oślepiające spojrzenie (drąg) |
| Waju | Zmienne Tchnienie | młode drzewko zgięte pod wiatrem | Limbo/Swarga | chaotyczny neutralny | wiatr, życie, zniszczenie | leczenie, powietrze, zniszczenie | Wawawjaastra (strzałka) |
| Waruna | Utrzymujący Kosmiczny Porządek | chmury | Mechanus/Czujne Oko | praworządny neutralny | kosmiczny porządek, dharma | prawo, wyrocznia | czarny jak smoła buzdygan (buzdygan), czarny buzdygan |
| Wisznu | Podtrzymujący | słońce, muszla, lotos, berło | Celestia/Merkuria/Niebiański Lotos | praworządny dobry | łaska, światło | dobro, ochrona, prawo, słońce | berło (buzdygan (lekki lub ciężki)), płonący dysk (czakram) |
[edytuj] Boskie krainy
Tak jak niejednolite są charaktery i zamierzenia bóstw wedyjskich, tak ich boskie krainy są porozrzucane po całym wieloświecie. Brak poczucia konkretnej przynależności, czy obowiazku wobec panteonu sprawia, że krainy jak i ich położenie dokładnie odzwierciedlają samo bóstwo. Nie wyodrębnia się wśród nich żadnej cechy wspólnej poza zamiłowaniem do gromadzenia wiedzy, podobnej architekturze, czy powtarzających się motywach symboli.
[edytuj] Plany wewnętrzne
Wir - boska kraina Śiwy, boga zniszczenia. Miejsce to znajduje się na planie negatywnej energii i jedyne co powoduje to zniszczenie wszystkiego co do niego wpadnie. Żadna istota bez zgody pana tej domeny, nie przeżyje spotkania.
[edytuj] Plany zewnętrzne
[edytuj] Celestia
Nektar Życia - boska kraina leżąca na Lunii w Celestii, należąca do Bryhaspati, boga nauki i mądrości. W górach wyznawcy Brihaspati wybudowali ukrytą wielką bibliotekę, gdzie zachowali całą zdobytą wiedze poprzedników.
Niebiański Lotos - boska kraina Wisznu. Znajduje się na Merkurii na planie Celestii.
Złoty Ogień - boska kraina Mitry oraz Surji na Merkurii w Celestii.
[edytuj] Elizjum
Chwała Poranka - znajdująca się na warstwie Elizjum, Eronii jest krainą Uszas, którą dzieli ona z faeruńskim bogiem poranka Lathanderem.
Domena Wiecznego Słońca - kraina Sawitri, znajdująca się na pierwszej warstwie Elizjum, Amorii.
[edytuj] Mechanus
Czujne Oko - boska kraina Waruny.
Jamasadena - boska kraina Jamy na Mechanusie.
Skupisko Energii - boska kraina Rudry na Mechanusie.
[edytuj] Pozostałe plany zewnętrzne
Bramy Księżyca - boska kraina na Ysgardzie, zamieszkiwana przez Somę oraz faeruńską boginię Selune.
Groty Czaszki - boska kraina bogini Kali znajdująca się na 643-ej warstwie otchłani.
Mrok Nocy - boska kraina bogini nocy Ratri na Hadesie w warstwie Niflheim.
Pracownia Twaszar - boska kraina Twaszar na Zewnętrzu.
Reastweal - zamieszkiwana przez Puszana kraina znajdująca się na Bruksie, drugiej warstwie[[Ziemie Bestii|Ziem Bestii].
Swarga - boska kraina w Limbo, zamieszkiwana przez trzech bogów chaotycznych sił, Agni ognia, Indry wojny i burzy oraz Waju wiatru, życia i zniszczenia.
[edytuj] Źródła
- "Legends & Lore" 1nd ed. Ad&d
- "Legends & Lore" 2nd ed. Ad&d
- "Planescape Campaign Setting"
- "Planescape - On Hallowed Ground"
- "Planescape - The Inner Planes"
- Wikipedia.org
